Boris van der Ham

18:00 UUR " Club-Restaurant Onassis in het Westelijk Havengebied in Amsterdam

Boris: "Ik had acht weken vakantie, maar ben maar een week weg geweest. Met mijn vriend naar Kos. Ik had nog nooit zoiets gedaan. Het had wel effect. Ik ben uitgerust en bruin geworden. De rest van die acht weken heb ik besteed aan werkbezoeken en de voorbereiding op het nieuwe parlementaire jaar. Tijdens de introductieweken voor studenten ga ik actie voeren." BLVD: Actie? Boris: "Ik ga studenten werven voor D66. We willen meer geld voor onderwijs, dus het is van belang studenten te mobiliseren. Campagne voeren vind ik het leukste wat er is." Halina: "Dat kan je natuurlijk ook goed. Je bent goed met taal. Je gebruikt geen moeilijke woorden. Gewoon menselijk." BLVD: Jullie kennen elkaar van de toneelschool in Maastricht. Halina: "Daar was hij ook al zo wervend." Boris: "Campagne voeren is leuk. Al dat gedoe over het bestuur dichter bij de mensen brengen. Je moet gewoon met elkaar praten en verder niet ingewikkeld doen. Als je regelmatig naar verjaardagen van je eigen familie gaat, krijg je genoeg te horen." Halina: "Al dat gezeik over de burger dit, de politiek dat." BLVD: Waarin is politiek dan wel ingewikkeld? Boris: "Het is ingewikkeld omdat het zo veelomvattend is. Er zijn veel zaken die op elkaar van invloed zijn en dat is niet altijd goed te overzien. Het gaat ook over veel mensen. In een theatervoorstelling is dat anders. Dan zit er hooguit 1500 man. Als je zou willen kan je die allemaal op een avond in de ogen kijken." BLVD: Het lijkt erop dat het gedachtegoed van D66 de mensen niet aanspreekt. Erg goed gaat het niet met de partij. Boris: "Dat ligt niet aan onze standpunten, denk ik. Of mensen een politieke partij wel of niet ziet zitten, heeft nog het meest te maken met gevoel. Misschien is D66 wat te tobberig geweest, de laatste tijd, en daardoor minder aantrekkelijk. Dat moet dus veranderen. Daarnaast heeft de hele politiek het moeilijk. Mensen hebben niet door dat naast alle discussies over moslims of aanslagen, er ook beslissingen moeten worden genomen over zaken als waterleidingen. Politiek is een paradox. Het is simpel en ingewikkeld tegelijk." BLVD: Geldt dat ook voor acteren? Halina: "Acteren is simpel." BLVD: Als je talent hebt. Halina: "Dat moet je in de politiek ook hebben. Je moet over talent beschikken om een boodschap over te brengen. Jammergenoeg lopen er in zowel de theaterwereld als de politiek ook mensen rond die geen talent hebben, én zijn er veel talentvolle mensen die buiten de boot vallen." Boris: "Goed acteren doe je volgens mij door in een absurde situatie jezelf te blijven, en goed politiek bedrijven is onder druk logisch blijven nadenken. Dat is beide niet zo eenvoudig. Wim T. Schippers heeft geloof ik ooit eens gezegd dat acteren niet meer is dan je tekst verstaanbaar uitspreken en er het juiste gezicht bij trekken, maar dat is dus juist moeilijk." BLVD: Bij een toneelstuk kom je er snel genoeg achter of je het goed doet of niet. De recensies zijn onverbiddelllijk, net als het applaus achteraf. Boris: "Daarom is het ook zo'n mooi vak." BLVD: Waarom koos je dan voor de politiek? Halina: "Hij was er altijd al mee bezig!" Boris: "Het was niet meer te combineren. Ik was lange tijd voorzitter van de Jonge Democraten en tegelijk speelde ik bij toneelgroep "De Appel". Soms moest ik in de pauzes van een toneelstuk nog problemen voor de politiek oplossen. Acteren moet je met volle overgave doen. Politiek ook. Dus ik moest wel kiezen." Halina: "Ik herken dat. Ik heb zes weken vakantie gehad, maar ik ben ook alleen maar met werk bezig geweest. Wij hebben beide geen beroep waarbij je om zes uur de papieren opzij legt." Boris: "Mijn vriend wordt er gek van dat mijn telefoon altijd aanstaat. Ook aan de rand van het zwembad op vakantie zal ik altijd die journalist te woord staan die mijn commentaar op iets vraagt." Halina: "Het is de passie. Je wilt die journalist te woord staan omdat je iets te vertellen hebt." BLVD: Maar je kan er ook doodmoe van worden natuurlijk. Halina: "Oh ja. Dat heb ik wel gehad. Ik heb zelfs wel eens gedacht dat ik ermee zou stoppen. Grenzen stellen is in onze beroepen moeilijk. Omdat je er met heel je hart in zit, komt er veel op je af en vind je alles fijn om te doen, maar dat breekt je wel op." Boris: "De randverschijnselen kunnen ervoor zorgen dat je de essentie uit het oog verliest. Dat merkte ik al toen ik nog op de toneelschool zat." BLVD: Noem eens een randverschijnsel? Boris: "De spanning van audities. Opeens krijg je met castingdirectors te maken." Halina: "Acteren is per defintie een afhankelijk beroep. Ik doe altijd wat iemand anders zegt. Ik bedenk niet zelf dat ik in "Het temmen van de feeks" van Shakespeare ga spelen, dat bedenkt iemand anders. Als acteur ben je altijd afhankelijk, hoe succesvol je ook bent. In het tot stand komen van een toneelstuk ben ik de laatste schakel." Boris: "Voordat je wordt aangenomen voor een rol is de toon van het stuk al gezet." BLVD: Toch heeft toneel het imago van een vrij bestaan. Halina: "Ach, de romantiek van het podium, het witte doek. Ik speel ook wel in films. Nou, je bent een mier in het proces. Je stelt geen fuck voor. Niet dat ik zo word behandeld, maar in het geheel tel je nauwelijks mee. De kledingontwerper heeft meer creatieve inbreng dan de acteur." Boris: "Het voordeel is wel dat de performance in een film iets is dat blijft. Als je later oud en kreupel bent, heb je altijd die banden nog." Halina: "Treurig als je dan nog naar de banden gaat kijken. Ik denk dat ik er tegen die tijd van kan genieten dat ik van het hele gedoe af ben." Boris: "Mij wordt altijd gevraagd: "Politiek en toneel, dat is toch eigenlijk hetzelfde?" Nee, zei ik altijd, want op toneel krijg je de teksten van iemand anders en in de politiek maak je je eigen teksten. Daar ben ik op teruggekomen. Steeds vaker merk ik dat er wordt gesouffleerd en politici napraten wat in een ver verleden ooit is bedacht of wat een belangenorganisatie vindt. Als je van die mening afwijkt, word je afgemaakt." BLVD: Vertel. Boris: "Ik ben milieuwoordvoerder en niet zo voor kernenergie. De kerncentrale in Borssele moet zo snel mogelijk dicht, maar als je dat ding morgen dichtgooit, wat milieuorganisaties willen, dan kost dat honderden miljoenen euro's aan schadevergoeding aan de eigenaars van Borssele. Wat is dan wijsheid? Want wat gaan die eigenaars met dat geld doen? Als ze daar een tweede zeilboot van gaan kopen, wordt het milieu er niet beter op. Uiteindelijk heb ik gezegd dat de centrale dan maar een paar jaartjes later open mag blijven, en dat we dat overheidsgeld beter aan duurzame energie kunnen uitgeven dan aan een schadevergoeding. Greenpeace was kwaad, maar ik vond dat ze symboolpolitiek bedreven." Halina: "Zegt er dan ook iemand binnen de partij: "Niet doen, want ze vegen de vloer met ons aan?""" Boris: "Niet echt. Ze zeggen misschien: "Ja, je hebt wel gelijk, maar kijk uit, want straks zijn we verder van huis." BLVD: Met de gekozen burgemeester ging het ook al niet goed. Boris: "Het gaat er om dat mensen soms niet meer blijven nadenken. Achter de schermen wordt gezegd: "Je hebt gelijk" en voor de schermen: "Belachelijk!" BLVD: Voel je je dan verneukt? Boris: "Welnee, zeker niet als ik weet dat ik gelijk heb. Je moet wel tegen een stootje kunnen. Mensen trekken alles uit de kast omdat er grote belangen op het spel staan. Maar als Halina tijdens een repetitie kritiek krijgt, dan moet ze daar ook tegen kunnen." BLVD: Halina, ben jij geïnteresseerd in politiek? Halina: "Engagement is me met de paplepel ingegoten. Wij mochten nooit tv-kijken, alleen het NOS Journaal. Ik kijk altijd de actualiteitenrubrieken. Het is een uitvinding dat die programma's heel de nacht worden herhaald. Helaas leven we in een tijd van desinteresse. Zeker onder mijn generatie." BLVD: Daar gaat je boek "Prinsesje Nooitgenoeg" ook over. Leg eens uit. Halina: "Ik heb het idee dat mijn generatie, eind twintig, begin dertig, is opgegroeid in een welvaart waarin alles te doen en alles te kiezen was. Een deel is ook nog eens opgevoed door ouders uit de hippiecultuur. Leve de vrije opvoeding! Ik kom zelf uit zo'n gezin en zie het ook bij generatiegenoten. Het zijn grenzeloze mensen. Dat heeft grote gevolgen voor de maatschappij. Mij is later nog het een en ander bijgebracht door theatermensen als Theu Boermans en Jo Simons, die echt geëngageerd toneel brachten, maar onder mijn generatiegenoten leeft het maatschappelijke debat voor geen meter!" BLVD: Waaraan merkte je dat je opvoeding vrij was, maar niet noodzakelijk goed? Halina: "Heel simpel: toen ik het huis uit ging wist ik niet eens dat rekeningen bedoeld waren om open te maken. Dat was iets burgelijks. Rekeningen hadden niets van doen met de grote idealen. Ik had niet het gereedschap om normaal in de maatschappij te functioneren." BLVD: Maar je was dus wel maatschappelijk geëngageerd. Halina: "Zeker, maar wat kun je daar tegenwoordig mee? Mijn generatie streeft nergens naar en gelooft nergens in, niet in religie, niet in utopieën. Onze helden zijn dood of heten Jennifer Lopez. Dat bedoel ik met de verloren generatie in mijn boek. Het is een aanklacht, ook tegen mijzelf. Ik heb ook de antwoorden niet." Boris: "Ik zie het minder somber. De idealen van de jaren zestig en zeventig hebben ook wel zin gehad. De positie van de vrouw is verbeterd, homo's kunnen trouwen. Mensen in Nederland klagen zich suf. Luister naar gesprekken in de tram en het lijkt alsof Nederland een ontwikkelingsland is. Natuurlijk zijn er ook hier dingen die verbeterd kunnen worden, maar als we echt fair zijn, dan moeten we niet zitten klagen, maar bijvoorbeeld in Afrika de handen uit de mouwen steken." Halina: 's.nds een jaar of vijf is het niet meer bon ton om intellectueel te zijn. Die zeikerds die in de tram zeggen dat er meer gevangenissen moeten komen. Ik ben blij dat er iemand moet beslissen die intelligenter is dan ik." Boris: "We moeten elkaar geen depressie aanpraten." BLVD: Probeer het dan te stuiten. Boris: "Onzin moet vaker worden tegengesproken. Soms hoor je mensen de meest krankzinnige beweringen doen. Als ik als kamerlid aan iemand vraag: "Waar baseer je die bewering op?", dan is het antwoord: "Zie je wel! Er wordt door de politiek niet meer naar het volk geluisterd!" Les 1: Dé politiek bestaat niet. Les 2: Hé volk bestaat niet. Ik denk dat veel mensen het niet eens prettig zou vinden als de politiek precies doet wat ze zeggen. Mensen willen dialoog. Kijk naar Geert Wilders. Alles wat er uit een opiniepeiling blijkt, dat vindt hij. De kracht van Fortuijn was dat hij zelf met dingen kwam en ook van zich liet horen als hij het niet met mensen eens was. En verdomd, de mensen pikten het." BLVD: Wil die verloren generatie geen dialoog? Halina: "Niet het deel waar ik onderdeel van ben." Boris: "Mentorschap is belangrijk. Op de toneelschool waren de beste docenten de mensen die het je moeilijk maakten, die je verrot scholden als je het niet goed deed. Daar leer je het meeste van, omdat die je serieus nemen. Dat soort mensen heb je nodig. Ouders, vrienden, docenten, mensen die het beste uit je willen halen." BLVD: Heb jij dat door die vrije opvoeding bij je ouders gemist Halina? Halina: "Achteraf gezien wel, maar ik verwijt ze niet dat ze die heilige huisjes omver wilden werpen. Mensen die een opvoeding krijgen waarin alles moet zoals het hoort, werpen dat alles later op een extreme manier ook weer van zich af. Ik ben benieuwd hoe mijn generatie hun kinderen gaat opvoeden." BLVD: Acht je jezelf in staat een kind een goede opvoeding te geven? Halina: "Nee, ik denk het niet." Boris: "Nou, kom!" Halina: "Voorlopig niet dan. Het krijgen van een kind is voor vrouwen steeds ingewikkelder geworden. Wil ik ze wel of niet? Hoe moet dat met mijn carriere? Heb ik genoeg geld voor de crèche? Ik zie om me heen veel mensen die hun kinderen weinig zien. Dat is toch ook niets?" BLVD: Uit wat voor nest kom jij eigenlijk, Boris? Boris: "Mijn ouders waren van huis uit christelijk gereformeerd, maar mijn moeder nam me als kind mee naar de remonstrantse kerk. Die kerk had al vrouwelijke predikanten nog voor vrouwen stemrecht hadden. Ze hebben me in vrijheid opgevoed, maar wel met regels. Mensen hebben zo'n verkeerde opvatting van het begrip vrijheid. Als er boetes worden ingevoerd voor het achterlaten van vuil op straat, dan is dat geen inperking van vrijheid, dat heeft er niets mee te maken. Het gekke is dat mensen dat wel zo zien." Halina: "Vrijheid is wel een belangrijk thema nu met al dat terrorisme." BLVD: Staat de vrijheid onder druk? Halina: "Geen idee. Ik weet alleen dat er onder valse voorwendselen een oorlog tegen Irak is begonnen, dat daardoor mensen zichzelf en anderen willen opblazen, en dat Carice van Houten niet met mij in De Bijenkorf wil afspreken omdat ze vindt dat daar teveel mensen op een plek zijn." Boris: "Vanwege die aanslagen?" Halina: "Ja. Wij hebben de Bijenkorf en rijkdom. Zij hebben een verheven religieus doel. Een dergelijk verheven doel zijn wij al lang geleden kwijtgeraakt." BLVD: Ben je daar jaloers op dan? Halina: "Absoluut." Boris: "Halina! Wij hebben de beste ideologie in handen. Wij hebben een democratie met alle vrijheidsbeginselen. Tegenstanders van Bush moeten eens bedenken dat als we zo'n grote mond willen hebben tegenover Amerika, we ook een alternatief moeten hebben voor bijvoorbeeld vredeshandhaving. Dat alternatief hebben we niet. Kijk maar naar de oorlog in Bosnië. Amerika mag het vuile werk opknappen. Wij zijn hartstikke laf." Halina: "Ik zat in Amerika tijdens de eerste verkiezingsoverwinning van Bush. Ik heb zijn inauguratiespeech uitgeprint en wel zes keer gelezen. Ik vond het ronduit shocking wat ik las. Dat hij als een soort Messias even de vrijheid over de wereld zou gaan brengen, ook naar landen die daar helemaal niet op zitten te wachten. Je kan al die terroristen niet zomaar afdoen als psychopaten. Er zijn mensen die hun leven willen geven voor een idee. Dat is een interessant fenomeen." BLVD: Daar heb je bewondering voor? Halina: "Ik vind dat mooi. Al realiseer ik me dat ik het romantiseer." Boris: "Bush slaat door, inderdaad, maar de principes waarop onze samenleving gefundeerd is zijn wel het verspreiden waard. Ik geloof in de bij de Verenigde Naties vastgelegde universele rechten voor vrijheid van meningsuiting, vrijheid van pers, vrijheid van godsdienst, en ga zo maar door."

BLVD: Vind je dat de vrijheid in Nederland onder druk staat? Boris: "Ja, maar dat staat vrijheid altijd, omdat mensen nu eenmaal moeite hebben met mensen die anders zijn en anders doen." BLVD: Wat moet er gebeuren als in de moskee boeken circuleren waarin staat dat homo's. jij dus ook, van een flatgebouw moeten worden gegooid? Boris: "Je mag dat soort dingen wel uitspreken, ook al zijn het verwerpelijke standpunten, maar je mag er niet naar handelen of mensen oproepen ernaar te handelen. Ik ben erg voor de vrijheid van meningsuiting." BLVD: Raakt dit soort zaken je persoonlijk? Boris: "Ik relativeer het, omdat ik weet dat het een extreem clubje binnen de islam is. Natuurlijk heb ik er een mening over. Ik ga niet stil in een hoekje zitten omdat mensen vrij moeten zijn in wat ze vinden." Halina: "Laatst werd in Amsterdam natuurlijk wel die Amerikaanse jongen in elkaar geslagen. Dan lees je ook dat er weer meer homohaat zou zijn. Ondervind je dat zelf ook?" Boris: "Ikzelf niet, maar ik hoor het wel om me heen. Ik maak me er ook wel zorgen over. Docenten die niet meer les durven geven op middelbare scholen, omdat ze homo zijn en worden getreiterd. Dat gaat ver." BLVD: Halina, jij praat graag over politiek-maatschappelijke zaken, zou je daar op het toneel niet iets mee kunnen? Halina: "Graag! Maar het is er niet, of weinig." Boris: "Als het al wordt gemaakt, dan gebeurt het niet op een goede manier. Een paar jaar geleden was er een toneelstuk gemaakt over de val van Srebrenica. Daar lagen alle morele oordelen er zo dik bovenop. Maak eens een stuk over de innnerlijke strijd van een president in oorlog, ik noem maar wat." BLVD: Maar Halina, je kan toch zelf zo'n stuk maken? Je hebt nu ook een boek geschreven. Halina: "Dat boek kon ik maken omdat ik in een fase zat dat ik even niets meer met toneel te maken wilde hebben. In Los Angeles kwam het in één keer op papier omdat ik afstand had en mijn eigen idee en stem de ruimte kon geven. In Nederland was het me nooit gelukt. Te druk, teveel bemoeienis. Ik ben een mietje. Doen wat de regisseur zegt, dat kan ik heel goed." Boris: "Dat kan jij als de beste! Ik zocht altijd de confrontatie met regisseurs."

"Prinsesje Nooitgenoeg" verschijnt in oktober bij uitgeverij Prometheus en kost 14,95 euro.